Julia Brystiger

Julia Brystiger z domu Prajs urodziła się w 1902 roku w Stryju w rodzinie żydowskiej, jako córka Hermanna Preissa, magistra farmacji i Berty z Salzerbergów.. Była polską komunistką, doktorem filozofii, funkcjonariuszką aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej, dyrektorem departamentu V i III MBPMinisterstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – ministerstwo wprowadzające bezpieczeństwo wewnętrzne, bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo zewnętrzne uzyskiwane przez kontrwywiad i wywiad, funkcjonujące w czasie tworzenia dyktatury komunistycznej w PRL na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego (UBP), dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB. i pełnomocnikiem tajnego Centralnego Biura Komunistów PolskiTajny ośrodek komunistów polskich w ZSRR, powołany przez Sekretariat Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) w celu przejęcia władzy w Polsce, działający pomiędzy styczniem a sierpniem 1944.. Była znana jako "krwawa Luna".

Pracowała jako nauczyciel, ale również działała w wielu partiach komunistycznych. które były uznawane za nielegalne. Zaangażowanie Brystygierowej w działalność wrogą Polsce wyszło na jaw, straciła posadę, otrzymując równocześnie zakaz pracy w szkolnictwie, została aresztowana i skazana na 10 miesięcy więzienia. Po wyjściu na wolność poświęciła się już tylko ruchowi rewolucyjnemu. W 1937 została kolejny raz aresztowana i skazana na 6 lat więzienia (została zwolniona po 2 latach). Dzięki temu pobytowi ominęła ją czystka wśród polskich komunistów, której dokonano na polecenie Stalina.

Przed II wojną światową, środowiska rewolucyjne sympatyzowały z komunistami a w czasie jej trwania wręcz oczekiwały na "wyzwolenie" przez Armię CzerwonąChłopsko-Robotnicza Armia Czerwona - siły zbrojne Rosji Sowieckiej. W tworzenie Armii Czerwonej był czynnie zaangażowany Lew Trocki. W 1946 zmieniła nazwę na Armia Radziecka. Armia powstała bezpośrednio po rewolucji październikowej 1917 roku. Bolszewicy stworzyli armię, aby przeciwstawić się konfederacjom wojskowym (zwłaszcza różnym grupom zwanym Białą Armią) swoich przeciwników podczas rosyjskiej wojny domowej. Począwszy od lutego 1946 r. Armia Czerwona wraz z marynarką sowiecką stanowiła główny składnik sowieckich sił zbrojnych; przyjmując oficjalną nazwę „Armia Radziecka”, aż do jej rozwiązania w grudniu 1991 roku.. O stosunku Brystigerowej do wojny pisała Patrycja BukalskaPisarka, dziennikarka „Tygodnika Powszechnego”. Specjalizuje się w historii XX wieku, w swojej pracy zawsze patrzy na wielką historię poprzez pryzmat indywidualnych ludzkich losów. Pracowała przy projektach historii mówionej i filmach dokumentalnych.: To jest uderzające, że dla niej początek II wojny światowej kojarzył się tylko z tym, że nastała władza radziecka, nie z wojną.

Kiedy Armia Czerwona w 1943 roku zaczęła odnosić zwycięstwa nad Niemcami, zorganizowano zjazd Związku Patriotów PolskichZwiązek polityczny, organizowany od 1 marca 1943 przez komunistów polskich w ZSRR, powołany formalnie na zjeździe założycielskim 9 czerwca 1943, stanowiący narzędzie polityki Stalina i ZSRR w sprawie polskiej – przygotowywał warunki do przejęcia władzy przez komunistów w powojennej Polsce. Związek prowadził działalność kulturalno-socjalną i intensywną działalność propagandową wśród ludności polskiej w ZSRR, rozwiniętą w pełni po zerwaniu przez ZSRR stosunków dyplomatycznych z Rządem RP na uchodźstwie w konsekwencji ujawnienia zbrodni katyńskiej. - organizacji antypolskiej i anty-niepodległościowej, której członkami byli polscy komuniści. Potępiono legalny rząd Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie i dyskutowano na temat "współpracy" Polski i ZSRR. Julia Brystygier została ściągnięta do Moskwy. Od grudnia 1944 pracowała w Resorcie Bezpieczeństwa PublicznegoResort Bezpieczeństwa Publicznego (RBP) – resort pełniący rolę cywilnej służby specjalnej i kierujący formacją policyjną, i formacją więzienną przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego, pierwszy zorganizowany organ bezpieczeństwa stworzony i obsadzony personalnie przez NKWD na wzór sowieckich organów bezpieczeństwa, w celu wprowadzenia podporządkowanego ZSRR systemu władzy komunistycznej na terenach Polski zajętych przez Armię Czerwoną i ochrony tego systemu. W myśl ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznany jest za organ bezpieczeństwa państwa. na stanowiskach kierownika sekcji, kierownika wydziału, a następnie dyrektorki Departamentu VSpołeczno-polityczny wydział Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego do "czystości polityczniej". Infiltrował i inwigilował struktury rządowe aby komunistyczni działacze nie mieli dostępu do informacji związanych z działaniami niepodległościowymi. Eliminowała jednostki "niepewne", przejawiające nazbyt polskie myślenie. Również zajmowała się pacyfikacją związków religijnych - brutalnie zwalczała Kościół Katolicki, likwidowała księży. Nadzorowała różne organizacje i stowarzyszenie, szkolnictwo i kulturę. Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Wiele osób podkreślało, że jej stanowisko niesie ze sobą wielką władzę, a radzieccy towarzysze musieli mieć do niej spore zaufanie, skoro ściągnięto do Moskwy właśnie ją z tak daleka. Była osobą inteligentną, a takich ludzi sowietom brakowało najbardziej. Tutaj nawiązała kontakty m.in. z Jakubem Bermanem czy Stanisławem RadkiewiczemStanisław Radkiewicz (ur. 19 stycznia 1903 w Razmierkach, zm. 13 grudnia 1987 w Warszawie). Pochodził z chłopskiej rodziny Franciszka i Pauliny z Lenczewskich. Ukończył 3 klasy szkoły powszechnej. Generał dywizji bezpieczeństwa publicznego, zajmował liczne i wysokie stanowiska w aparacie władzy komunistycznej. Odpowiedzialny za liczne zbrodnie w okresie powojennym. , co miało wpływ na jej późniejszą wyjątkową pozycję w resorcie. Przyjęła rosyjskie obywatelstwo.

Według Pawła SztamyUrodzony w 1985 r., historyk, doktorant UMCS w Lublinie, pracownik Biura Badań Historycznych IPN. Autor książek: Generał August Emil Fieldorf. Biografia wojskowa (2016), Inteligenci w bezpiece: Brystygier, Humer, Różański (2017). , dla Brystiger i innych komunistów z II Rzeczypospolitej wrzesień 1939 r. był przede wszystkim czasem radości. "Radości, że wreszcie przychodzi ta upragniona Armia Czerwona, ten idealny dla nich system państwa, w którym będą mogli żyć, w którym będą dobrze się czuli (...) To się nazywa fanatyzm. Jak ktoś jest fanatykiem, to choćby nie wiadomo co się działo wokół, to nic go nie zmieni. I Julia Brystiger była doskonałym tego przykładem. Tak jak Józef Różański. Różański mało co z głodu nie umarł w Moskwie, mało mu córki nie zabito (...), a kim był później, wszyscy wiemy". Była gorliwą konfidentką NKWDNKWD (Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR, Наро́дный комиссариа́т вну́тренних дел) ) – centralny organ państwowy istniejący pod tą nazwą w latach 1917–1946. Stał się w powszechnej świadomości symbolem wszelkich zbrodni dokonanych przez Sowietów.. „Natychmiast po wkroczeniu wojsk bolszewickich w 1939 r. Brystygierowa zaczęła tak ordynarnie donosić, że zraziła do siebie towarzyszy partyjnych, bo dała im się we znaki” – wspominał później w audycjach Radia Wolna Europa Józef Światło, funkcjonariusz komunistycznej bezpieki w PRLPolska Rzeczpospolita Ludowa - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. W tym okresie Polska była państwem niesuwerennym, komunistycznym, pozostającym pod polityczną dominacją ZSRR., który zbiegł na Zachód.

Obracała się z środowisku "wybitnych" polskich literatów, którzy pełnili istotną rolę w propagandowej tubie KremlaNazwa „Kreml” jest używana jako synonim najwyższych władz rosyjskich, a w między czasie także radzieckich, których siedziba znajdowała się tradycyjnie na kremlu moskiewskim. "Kreml" oznacza gród warowny lub twierdzę sytuowaną w obrębie miast ruskich, budowaną zwykle na wzniesieniu., takich jak Julian Przyboś, Tadeusz Boy-Żeleński, Jerzy Putrament, Tadeusz Peiper czy Adam Ważyk. Jako funkcjonariusz komunistycznej bezpieki pisała: Polska inteligencja jest przeciwna systemowi komunistycznemu i nie ma szans na jej reedukację. Pozostaje jej zlikwidowanie. Jednak nie można zrobić błędu, jaki uczyniono w Rosji po rewolucji, eksterminując inteligencję i opóźniając rozwój gospodarczy kraju. Należy wytworzyć system terroru, aby przedstawiciele inteligencji nie ważyli się być czynni politycznie. I sama również realizowała te wytyczne.

O Brystiger mówiło się, że słynęła z tortur zadawanych więźniom, biła więźniów pejczem, szpicrutą i miażdżyła mężczyznom genitalia. Jednak w świetle obecnych badań brak jest dowodów na to, by stosowała przemoc podczas przesłuchań lub by wykazywała sadystyczne skłonności. Brystigerowa po prostu nie zajmowała się [AKowskim] podziemiem zbrojnym, gdzie najwięcej było takich przypadków. Anna Rószkiewicz-LitwinowiczowaŻołnierz Armii Krajowej i niezłomny więzień stalinowskich kazamat, sekretarka i główna łączniczka szefa kontrwywiadu Komendy Okręgu Warszawa Armii Krajowej. pisała we wspomnieniach: słynęła z sadystycznych tortur zadawanych młodym więźniom, była zdaje się zboczona na punkcie seksualnym i tu miała pole do popisu. Autorka nie była jednak przesłuchiwana przez Julię Brystiger. Twierdziła, że usłyszała tę opowieść od innego żołnierza AK. Potwierdzenia tego nie można doszukać się jednak w żadnych dokumentach ani w relacjach bezpośrednich świadków. Nie zwalnia jej to w żadnym stopniu z odpowiedzialności za tragiczne losy polskich bohaterów podziemia - bez wątpienia zezwalała na używanie niedozwolonych tortur na więźniach. Musiała mieć wiedzę co się dzieje kilka pięter pod jej gabinetem i wiedziała również co się dzieje na [Mokotowie] i u Różańskiego, nawet mówiła o tym otwarcie - pisała o niej Bukalska. Z pewnością była świadoma przemocy i tortur na więźniach, które miały miejsce w więzieniach UB.

Julia Brystiger zajmowała się prowokacjami, agenturą w środowiskach literacko-artystycznych i inteligenckich, inspirowała tam rozłamy, jednak nie prowadziła bezpośrednio śledztw i nie przesłuchiwała formalnie, choć wielokrotnie rozmawiała z aresztowanymi. Prowadziła również akcje inwigilacji kościoła katolickiego. Jej wydział werbował żebraków, dostawców towarów, uczniów uczestniczących w lekcjach religii, wykorzystywała animozje wśród duchowieństwa. Przesłuchiwała prymasa Stefana WyszyńskiegoStefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski duchowny rzymskokatolicki, prymas Polski w latach 1948–1981, zwany Prymasem Tysiąclecia, mąż stanu, postrzegany jako obrońca praw człowieka, narodu i Kościoła, doktor prawa kanonicznego, kaznodzieja, publicysta, kapelan duszpasterstwa Wojska Polskiego. Pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Błogosławiony Kościoła katolickiego. Inwigilowany przez służby bezpieczeństwa Polski Ludowej oraz umieszczony w miejscu odosobnienia przez władze komunistyczne PRL. , który powiedział o niej: To straszna kobieta!. Dzięki jej pracy, tylko w roku 1950, aresztowano aż 123 księży. Prześladowała również inne kongregacje: do więzień trafiło 2000 osób ze zboru Świadków Jehowy.

Mając w rękach tak dużą władzę, krwawa Luna odpowiadała za losy aresztowanych, więzionych i torturowanych ludzi. Jej decyzje bezpośrednio przyczyniły się do bestialskiego traktowania więźniów. Mimo tego, że była polką, całkowicie oddała się wrogiemu systemowi terroru. Musiała wiedzieć, jakie skutki przynoszą jej decyzje i chociaż twierdziła, że nie wiedziała o przemocy w jej departamencie, i że nigdy nie schodziła do kazamatów UBeckiej katowni, jest to po prostu niemożliwe.

Odeszła z resortu bezpieczeństwa w 1956 roku, na fali czystki w bezpiece. W 1957 w związku z procesami byłych funkcjonariuszy UB planowano pociągnąć ją do odpowiedzialności karnej. Jej nazwisko pojawiało się nad wyraz często w zeznaniach. [Gomułka] jednak do tego nie dopuścił. Być może dlatego, że kolejny proces UBeckiego prominenta na takim stanowisku byłby zbyt dużym ciosem dla wizerunku komunistycznego reżimu lub mógł rozpocząć lawinę innych procesów.

Po zakończeniu kariery "krwawej Luny", odwiedzała zakład dla niewidomych w Laskach, prowadzony przez siostry zakonne, który słynął ze spotkań opozycyjnych intelektualistów i nawróconych ludzi komunistycznego reżimu. Stała się nawet przedmiotem inwigilacji bezpieki, wówczas zrezygnowała z wizyt. Mówiło się, że przyjęła chrześcijański chrzest i nawróciła się, ale: Nie tylko ja nie znalazłam [dowodów na nawrócenie - przyp. red.], ale również siostry w Laskach, które szukały tych informacji i przekonywały mnie, że nie udało się ich potwierdzić - pisała Bukalska w swojej książce o Brystiger.

Zmarła w Warszawie w 1975 roku. Pochowana jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.