Menachem Begin

Menachem Begin, urodzony w 1913 roku w Brześciu w Polsce, zmarł w 1992 w Tel Awiwie. Polak żydowskiego pochodzenia, był działaczem syjonistycznym, polskim żołnierzem [Armii Andersa], a po nieoficjalnie przyzwolonej dezercji terrorystą, który ma na sumieniu śmierć kilkuset osób, stał między innymi za zamachami bombowymi i za masakrą ludności palestyńskiej. Karierę terrorystyczną zakończył jako szanowany Izrealski polityk, premier i laureat Nagrdy Nobla.

Begin studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Działał w [ruchu rewizjonistycznym] a w 1938 roku został przywódcą [Bejtaru] w Polsce. Już wówczas przygotowywał się do walki zbrojnej w Palestynie o utworzenie państwa żydowskiego, przeciwko Arabom i Brytyjczykom.

W czasie II Wojny Światowej przybył do Palestyny jako kapral podchorąży Armii Polskiej na Wschodzie. W Palestynie około 3000 z 5000 polskich żołnierzy pochodzenia żydowskiego zdezerterowało z Armii. Mimo to Generał Władysław Anders wydał polskiej żandarmerii poufny rozkaz nieścigania zbiegów - nie miał realnej możliwości zatrzymania takiej ilości zdrajców, nie chciał konfliktu z Brytyjczykami i społecznością żydowską, a zależało mu na utrzymaniu sprawnej armii. Należy zaznaczyć, że sam Begin uzyskał zwolnienie z przysięgi wojskowej. Było to świadome działanie dowództwa, głównie aby uniknąć napięć. Nie był więc formalnym dezerterem, ponieważ jego odejście zostało usankcjonowane. Jego historia jest jednak wyraźnym przykładem na to, że dla niego i jemu podobnych walka o niepodległy Izrael była priorytetem przewyższającym lojalność wobec polskiego munduru i przełożonych.

W Palestynie Begin stanał na czele skrajnie prawicowej organizacji terrorystycznej [Irgun]. Był zwolennikiem stosowania terroru. Jego organizacja przeprowadziła około 40 zamachów terrorystycznych, w których zginęło kilkuset arabów, brytyjczyków ale również i samych żydów. Innymi, w podobnej liczbie, aktami przemocy były małe strzelaniny, sabotaże infrastruktury, nieudane zamachy i operacje bez ofiar. W latach 1937-1948 był najbardziej poszukiwanym człowiekiem w Palestynie, żył pod kilkoma przybranymi nazwiskami, często zapuszczając brodę.

Początkowo media unikały nazywania go "terrorystą", używając eufemizmów takich jak "bojownik podziemia". Jednak wraz z ujawnianiem kolejnych faktów, określenie to stawało się coraz powszechniejsze . Już w 1948 roku Albert Einstein i inni żydowscy intelektualiści nazwali partię Begina (Herut) "nazistowską i faszystowską", a Irgun "organizacją terrorystyczną".

Po powstaniu państwa Izrael w 1948 roku, Begin rozpoczął karierę polityczną.

W swoich wspomnieniach [Eliezer Sudit] (żydowski terrorysta działający w organizacji Lehi, związany również z Irgunem) pisał, że Begin był zaangażowany w nieudany zamach na Konrada Adenauera - ówczesnego kanclerza RFN, który publicznie uznawał odpowiedzialność Niemiec za zbrodnie nazistowskie i zadeklarował chęć zadośćuczynienia Żydom i państwu Izrael. Śmierć kanclerza RFN miała w założeniu storpedować negocjacje porozumienia o odszkodowaniach za Holocaust. Begin był przeciwny wobec przyjęcia reparacji od Niemiec za Holokaust, ponieważ uważał, że krwi nie da się przeliczyć na pieniądze, a przyjęcie pieniędzy oznaczałoby moralne rozliczenie ludobójstwa.

Przez cały okres swoich rządów Begin był zwolennikiem zbrojnego zwalczania [Organizacji Wyzwolenia Palestyny]. W ramach tych działań, w 1978 roku, izraelska armia przeprowadziła operację „Litani", podczas której siły zbrojne Izraela zgładziły ok. 1000–2000 cywilów libańskich a ok. 100 000 – 250 000 osób zostało zmuszonych do ucieczki z miejsca zamieszkania. W rezultacie ONZ przyjęła rezolucje o natychmiastowym wycofaniu wojsk z terytorium Libanu i powołaniu misji pokojowej (UNIFIL). Według Izraela, operacja "Litani" była odwetem i próbą zapewnienia bezpieczeństwa wobec ataków terrorystycznych przeprowadzanyh przez Arabów. Jednak z punktu widzenia zachodniego świata była to inwazja i naruszenie suwerenności obcego państwa z dużymi stratami cywilnymi po stronie Libanu.

Mimo tego, rok później, w 1979 roku, otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla wraz z prezydentem Anwarem Sadatem za wynegocjowanie izraelsko-egipskiego traktatu pokojowego. Tak prestiżowa nagroda nie zatrzymała go jednak przed dalszą eskalacją działań wojennych przeciwko suwerennym państwom i pogromem cywilów.

W 1981 podjął kontrowersyjną decyzję o zbombardowaniu irackiego ośrodka nuklearnego w pobliżu Bagdadu. Celem był reaktor jądrowy Osirak, budowany przy współpracy z Francją. Atak ten Begin przeprowadził mimo sprzeciwu opozycji z Szimonem Peresem na czele. Zginęło wówczas 10 osób.

W kolejnym 1982 roku rozpoczął inwazję zbrojną na Liban, znaną też jako operacja „Pokój dla Galilei”. Bezpośrednim powodem była próba zabójstwa izraelskiego ambasadora w Londynie. Choć zamach przeprowadziła grupa terrorystyczna Abu Nidal Organization, która była wroga wobec Organizacji Wyzwolenia Palestyny (z którą wlaczył Begin), pretekst był wystarczający. Armia izraelska wkroczyła do południowego Libanu, a w efekcie tej napaści zostało zabitych około 15 000 – 20 000 głównie Libańskich i Palestyńskich cywilów.

Najbardziej kontrowersyjnym epizodem tej napaści była Masakra w Sabra i Szatila. Mimo tego, że armia izraelska kontrolowała teren wokół obozów, pozwoliła na wejście chrześcijańskiej milicji libańskej (z którą była w sojuszu) w celu dokonania celowej masakry cywilów. Wymordowanych zostało wówczas kilka tysięcy osób, głównie Palestyńczyków.

W miarę narastania strat w izraelskich siłach zbrojnych oraz pod wpływem wydarzeń w obozach Sabra i Szatila, za które Begina obarczono odpowiedzialnością polityczną, nasiliły się protesty społeczeństwa izraelskiego przeciwko jego rządowi. Mimo wszystko, jego działania przyniosły mu uznanie na arenie międzynarodowej przede wszystkim za trzy rzeczy: zawarcie pokoju z Egiptem, odważną reformę gospodarczą oraz zdecydowaną akcję prewencyjną wobec irackiego programu nuklearnego.

W 1983 Begin ustąpił z urzędu premiera i wycofał się z życia politycznego z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Nigdy nie został rozliczony za swoje zbrodnicze decyzje. A w pamięci Żydów zapisał się jako wielki bohater tworzenia nowego państwa - Izraela.

Czyny Begina podpadają pod poważne naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego, prawa wojennego oraz są zbrodniami przeciwko ludzkości.

1. Zbrodnia przeciwko ludzkości: świadomy, szeroko zakrojony atak na ludność cywilną, polityka karania cywilów, masakra w Sabrze i Shatili. (Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1982 roku uchwaliło rezolucję, która nazwała masakrę "aktem ludobójstwa").
2. Odpowiedzialność przełożonego (Command Responsibility): jako premier i zwierzchnik sił zbrojnych, Begin ponosi odpowiedzialność za działania sojuszników, którym umożliwił wejście do obozów. Komisja uznała go za "pośrednio odpowiedzialnego" za to, że nie przewidział i nie zapobiegł masakrze.
3. Zbrodnie wojenne: umyślne zbombardowanie dzielnic mieszkalnych, zbiorowe karanie cywilów, zezwolenie sojusznikom na zamordowanie cywilów na okupowanym terytorium.

ŹRÓDŁO:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Menachem_Begin
Brookings Institution, The Lebanon War: A Look Back at the 1982 Israeli Invasion (raport analityczny z 2022 r., wydanie online) – omówienie celów wojny Begina (zniszczenie OWP, ustanowienie proizraelskiego rządu w Libanie).
Dariusz Libionka i Laurence Weinbaum, Pomnik Apelbauma. Żydzi w składzie Armii Polskiej na Wschodzie 1943–1945, Warszawa 2023 (wyd. Instytut Pamięci Narodowej oraz Żydowski Instytut Historyczny) – kompleksowe opracowanie dziejów żydowskich żołnierzy w Armii Andersa, w tym kontekstu ich odchodzenia z jednostek.
Władysław Anders, Bez ostatniego rozdziału, Londyn 1950 (oraz wydania polskie) – wspomnienia generała Andersa, w których opisuje swoją decyzję o niewystępowaniu przeciwko żydowskim żołnierzom opuszczającym armię.
Raport Komisji Kahany (pełna nazwa: Komisja Badania Wydarzeń w Obozach dla Uchodźców w Bejrucie) – oficjalny raport rządu Izraela z 1983 roku. Dostępny w archiwach Knesetu i w zbiorach online (m.in. Jewish Virtual Library).
Ian Black, Israel’s Lebanon War: A Retrospective, "The Guardian" (wydanie internetowe), 7 czerwca 2012 r. – artykuł zawierający m.in. relację z wypowiedzi Begina w Knesecie ("cywile zasługują na karę").
Brookings Institution, The Lebanon War: A Look Back at the 1982 Israeli Invasion (raport analityczny z 2022 r., wydanie online) – omówienie celów wojny Begina (zniszczenie OWP, ustanowienie proizraelskiego rządu w Libanie).
Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 37/123 z dnia 16 grudnia 1982 roku – uchwała, w której masakra w Sabrze i Shatili została nazwana "aktem ludobójstwa" (charakter polityczny, nie prawnie wiążący wyrok).
https://www.naiz.eus/eu/iritzia/articulos/del-iii-reich-al-estado-nazisionista-de-israel
https://www.wrmea.org/1992-april-may/media-myopia-the-t-word-fit-begin-to-a-t.html