Grigorij Sokolnikow
Aby zrozumieć, jak istotną rolę odegrał Grigorij Sokolnikow w wyciągnięciu systemu bolszewickiego z monetarnego chaosu, do której niemal natychmiast doprowadzili rewolucjoniści po objęciu władzy, należy wziąć pod uwagę kilka faktów:
- Finansowanie rosyjskiej armii podczas I Wojny Światowej spowodowało znaczną inflację,
- Po Rewolucji Lutowej w 1917 roku, władze rewolucyjne wprowadziły nowe, swoje własne, pieniądze: dumki i kierenki, które doprowadziły do destabilizacji pieniądza, spadku zaufania do niego i przyśpieszyło inflację kolosalnie,
- Rząd Tymczasowy w ekspresowym tempie dodrukował 17 miliardów przedrewolucyjnych rubli "dumek", aby ratować zapaść rynku,
- W różnych częściach dalszej Rosji, pojawiły się niezależne, lokalne pieniądze.
Bolszewicki pucz doprowadził do takiej walutowej anarchii i hiperinflacji, że realnym pieniądzem stał się samogon.



Bolszewicy głosili hasło "Precz z pieniędzmi" - ten przeżytek kapitalizmu miał być całkowicie zbędny w gospodarce dobrobytu i równości. Jednak finansowanie rewolucji bez pieniędzy okazało się niemożliwe. Bolszewicy zatem rozpoczęli drukować nowy pieniądz, zwany sowznakiem (sowiecki pieniądz). Drukowali go w szaleńczym tempie, nie przejmując się żadnymi zabezpieczeniami, skoro i tak po zwycięstwie pieniądz stanie się zbędny. Druga strona wojny domowej, nie uznając takiej waluty, drukowała nadal swoje dumki i kierenki. Ludność nie ufała jednak sowznakowi, więc Bolszewicy zmienili zdanie i sami zaczęli drukować sobie dumki i kierenki. Na rynki wciąż operowano przedrewolucyjnymi rublami (romanowkami), a wiele dalszych regionów Rosji rozpoczęło emisję zupełnie własnej waluty. Po 4 latach takiej gospodarki monetarnej ceny podniosły się o 900%, na rynku były miliardy fałszywych banknotów, a 1 przedwojenny rubel kosztował 20 milionów sowznaków.
Rosja potrzebowała jednak prawdziwej, stabilnej waluty, jeśli kiedykolwiek miała prowadzić handel na rynkach światowych.
Za odbudową gospodarki od stworzenia stabilnej waluty opowiadał się, między innymi, Girsz Jankielewicz Brillant, znany pod partyjnym pseudonimem jako Grigorij Jakowlewicz Sokolnikow. Był ideowym bolszewikiem, inteligentem, który przygotowywał moskiewskie powstanie grudniowe w 1905 roku (za co został skazany). Był synem lekarza, ekonomistą, studiował na paryskiej Sorbonie. Kiedy wrócił do Rosji, Lenin powierzył mu urząd kierowniczy w Komisariacie Finansów.
Sokolnikowi udało się przekonać Bolszewików do rezygnacji z koncepcji bezgotówkowego społeczeństwa, a być może po prostu zdawali sobie sprawę, że ideały rewolucyjne to utopia dla gawiedzi a nie dla elity. Sokolnikow przeprowadził śmiałą i bardzo skuteczną reformę pieniądza. Wprowadził nowego rubla do codziennego użytku w kraju oraz drugiego (czerwońca), opartego na parytecie kruszców, do spłaty długów i handlu zagranicznego.
Jednak rewolucja zjada własne dzieci - Sokolnikow stabilizując bolszewicką gospodarkę, odbudowując zaufanie do rubla, dając możliwość planowym inwestycjom i tym samym stając się budowniczym nowego systemu terroru, nie docenił bezwzględności i zachłanności nowego, rewolucyjnego rządu. Stalin podważył zasadę kontroli emisji pieniądza - po prostu potrzebował olbrzymich funduszy na industrializację kraju. Na rynku szybko pojawił się nadmiar rubli i kolejna destabilizacja finansów publicznych. Sam Sokolnikow, na domiar złego, krytykował go za taką decyzję, za co w 1937 r. został aresztowany pod zarzutem trockizmu i pracy dla wywiadu brytyjskiego. Według śledztwa Sokolnikow był zaangażowany w działalność sabotażową i terrorystyczną, a także przygotowywał zabójstwa najwyższych urzędników państwowych. Przyznał się do wszystkiego i został skazany na 10 lat więzienia. 2 lata później NKWD
NKWD (Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR, Наро́дный комиссариа́т вну́тренних дел) ) – centralny organ państwowy istniejący pod tą nazwą w latach 1917–1946. Stał się w powszechnej świadomości symbolem wszelkich zbrodni dokonanych przez Sowietów. (a oficjalnie - więźniowie) dokonał na nim egzekucji w tobolskim więzieniuJedno z najstraszniejszych więzień na świecie, które znajdowało się w Tobolsku na Syberii. Zsyłano tu najwybitniejszych rosyjskich dysydentów, między innymi Fiodora Dostojewskiego, cara Mikołaj II oraz ofiary "czystki" Stalina..
https://www.rp.pl/historia/art10146631-sowznaki-i-czerwonce-jak-zsrr-pograzyl-rubla
https://pl.wikipedia.org/wiki/Grigorij_Sokolnikow
https://en.wikipedia.org/wiki/Grigory_Sokolnikov